یک فنجان ماته با چهار گرم برگ، بین ۳۶ تا ۸۸ میلیگرم کافئین دارد. قهوهی دمکرده در همان حجم ۹۶ میلیگرم دارد. پس ماته کمتر از قهوه و بیشتر از چای سیاه است.
این بازه عمداً پهن است. هر صفحهای که یک عدد قطعی به شما بدهد، یک حالت خاص را به همهی حالتها تعمیم داده. پایینتر میگوییم چرا.
چرا یک عدد ثابت وجود ندارد
کافئین در برگ خشک ماته بین ۰٫۹ تا ۲٫۲ درصد است و به سن برگ بستگی دارد. این رقم از پروندهی ماته در آژانس بینالمللی تحقیقات سرطان میآید (جلد ۱۱۶).
حساب کردنش ساده است. چهار گرم برگ یعنی بین ۳۶ تا ۸۸ میلیگرم کافئین. مقدار برگ را دو برابر کنید، کافئین هم دو برابر میشود.
خودِ دمنوش را هم جدا اندازه گرفتهاند: ۱۹ تا ۲۸ میلیگرم در هر صد گرم محلول. برای یک فنجان ۲۳۷ میلیلیتری حدود ۴۵ تا ۶۶ میلیگرم میشود. یعنی دو روش اندازهگیری به یک جا میرسند.
ماته در برابر بقیه
ارقام جدول زیر برای یک فنجان ۲۳۷ میلیلیتری است. منبعشان جدول کافئین کلینیک مایو است، جز سطر اول که حساب خودمان روی چهار گرم برگ است.
| نوشیدنی | حجم | کافئین |
|---|---|---|
| یربا ماته (۴ گرم برگ) | ۲۳۷ میلیلیتر | ۳۶ تا ۸۸ میلیگرم |
| قهوهی دمکرده | ۲۳۷ میلیلیتر | ۹۶ میلیگرم |
| نوشیدنی انرژیزا | ۲۳۷ میلیلیتر | ۷۹ میلیگرم |
| اسپرسو | ۳۰ میلیلیتر | ۶۳ میلیگرم |
| قهوهی فوری | ۲۳۷ میلیلیتر | ۶۲ میلیگرم |
| چای سیاه | ۲۳۷ میلیلیتر | ۴۸ میلیگرم |
| چای سبز | ۲۳۷ میلیلیتر | ۲۹ میلیگرم |
| قهوهی بدون کافئین | ۲۳۷ میلیلیتر | ۱ میلیگرم |
ولی یک گورد، یک فنجان نیست
بیشتر مقایسهها همینجا میلنگند. در روش سنتی گورد را دو سوم پر میکنید و چند ساعت پیاپی آب میریزید. همان یک بار پر کردن ده دم و بیشتر میدهد.
پس جملهی «ماته کافئین کمتری از قهوه دارد» فقط برای یک فنجان درست است. برای یک نشست سنتی، کافئین کل از چند فنجان قهوه هم بالاتر میرود.
کافئین ماته را با فنجان نسنجید، با گرم برگ بسنجید.
چیزی به نام «ماتئین» وجود ندارد
در متنهای فارسی زیاد میخوانید که ماته کافئین ندارد و مادهای به نام ماتئین دارد. این درست نیست.
- ماتئین در پایگاه شیمیایی Chemical Abstracts نام دیگر کافئین است. هر دو یک شمارهی ثبت دارند: ۱۴۰۷-۷۹-۰.
- ماتئین نمیتواند ایزومر فضایی کافئین باشد. مولکول کافئین مرکز فضایی ندارد، پس چنین ایزومری ساخته نمیشود.
- جستوجوی «mateine» در پابمد هیچ مقالهای برنمیگرداند.
کافئین ماته همان کافئین قهوه است. اگر کافئین برایتان مشکلساز است، ماته راه فرار نیست.
پس چرا حسش با قهوه فرق دارد؟
سه دلیل واقعی دارد و هیچکدام ماتئین نیست.
تئوبرومین. برگ خشک ماته بین ۰٫۴۵ تا ۰٫۸۸ درصد تئوبرومین دارد. همان ترکیبی که در کاکائو هست. اثرش از کافئین ملایمتر و کندتر است.
شکل نوشیدن. قهوه را در چند دقیقه مینوشید. ماته را جرعهجرعه و در چند ساعت. همین کافئین را پخش میکند و افت ناگهانی نمیدهد.
غلظت پایینتر هر جرعه. هر دم ماته رقیقتر از یک شات اسپرسو است، حتی اگر مجموعش بیشتر شود.
یک نکتهی اصلاحی هم هست. خیلی از متنهای فارسی تئوفیلین را هم جزو ترکیبهای ماته میآورند. در تحلیل بستههای تجاری ماته تئوفیلین پیدا نشد و در بعضی نمونهها فقط ۰٫۰۲ درصد گزارش شده. یعنی نقش محسوسی در حس شما ندارد.
روزی چند فنجان ماته؟
حد رایج برای بزرگسال سالم، ۴۰۰ میلیگرم کافئین در روز است. با فنجانهای چهار گرمی یعنی بین چهار تا ده فنجان، بسته به اینکه برگتان از کدام سر بازه باشد.
این عدد برای بارداری و شیردهی فرق میکند و تصمیمش با پزشک است. اگر ماته را عصر یا شب مینوشید، ممکن است خوابتان را به هم بزند.
ماته بهجای قهوهی صبح؟
برای خیلیها جواب میدهد. یک فنجان ماته کافئین کمتری از قهوه دارد، ولی همان برگ چند بار دم میآید. یعنی بهجای یک ضربهی کوتاه، انرژی را در طول صبح پخش میکنید.
اگر میخواهید قهوه را کم کنید، یکباره قطع نکنید. ماته را جای فنجان دوم و سوم قهوه بگذارید، نه جای اولی.
ماته را از کجا بخریم؟
ماته سبز آرژانتینی، رستنشده و برگ خالص، در سه وزن چهل، هشتاد و صد و شصت گرم. در صفحه یربا ماته چای مارکت ببینید.
بیشتر درباره ماته و کافئین
- روش دم کردن یربا ماته؛ با گورد و بدون گورد
- یربا ماته چیست؟ ۱۰ خاصیت و میزان کافئین آن
- چای کافئین دارد یا تئین؟
- کافئین چیست؟
