چای برای کودکان؛ ۵ دمنوش بی‌کافئین، سن مجاز و طرز تهیه

خیلی از پدر و مادرها می‌پرسند از چه سنی می‌شود به بچه چای داد و کدام چای برایش بی‌خطر است. جواب کوتاهش این است:

• زیر یک سال: هیچ چای و دمنوشی ندهید. شیر مادر یا شیر خشک کافی است.
• یک تا دوازده سال: چای سیاه، سبز، سفید و اولانگ ندهید، چون کافئین دارند. دمنوش بی‌کافئین اگر رقیق و کم باشد، اغلب مشکلی ندارد.
• بالای دوازده سال: چای معمولی اشکالی ندارد، ولی به اندازه.

در ادامه هر کدام را توضیح می‌دهیم.

چرا چای معمولی برای کودک مناسب نیست؟

هر چایی که از گیاه چای به دست بیاید کافئین دارد. چای سیاه، سبز، سفید، اولانگ، پوئر و ماچا همه همین‌طورند. بدن بچه به کافئین خیلی حساس‌تر از بدن بزرگسال است. کافئین می‌تواند خواب بچه را به هم بزند، بی‌قرارش کند یا ضربان قلبش را بالا ببرد.

خیلی‌ها فکر می‌کنند چای سبز برای بچه‌ها بی‌خطر است. ولی چای سبز هم کافئین دارد و از این نظر فرقی با چای سیاه ندارد.

چای یک مشکل دیگر هم دارد: جذب آهن غذا را کم می‌کند. بچه‌ها برای رشد به آهن نیاز دارند. پس اگر بچهٔ بزرگ‌تر چای می‌خورد، بهتر است آن را با غذا نخورد. دربارهٔ چای و جذب آهن جدا نوشته‌ایم.

۵ دمنوش بی‌کافئین مناسب کودکان

دمنوش‌ها از گیاه چای درست نمی‌شوند و کافئین ندارند. پدر و مادرها بیشتر از همه این پنج دمنوش را به بچه‌ها می‌دهند. همه‌شان را می‌توانید در دستهٔ نوشیدنی‌های مناسب کودکان ببینید.

۱. بابونه

بابونه طعم ملایمی دارد. بیشتر آن را شب‌ها و برای آرامش قبل از خواب می‌دهند. بعضی‌ها برای دل‌درد خفیف هم از آن کمک می‌گیرند. دربارهٔ اثر بابونه هنوز تحقیق کافی نیست، ولی مقدار کمش را بی‌خطر می‌دانند.

احتیاط: اگر بچه به گل‌هایی مثل داوودی و مینا حساسیت دارد، ممکن است به بابونه هم حساس باشد. بار اول کم بدهید.

بابونه شاید کمی به آرامش قبل از خواب کمک کند، ولی جای عادت‌های درست خواب را نمی‌گیرد. ساعت خواب ثابت، نور کم و یک روتین آرام اثر بیشتری دارند. اگر خواب کودکتان نامنظم است، این راهنما را بخوانید: چه چیزی خواب کودک را بهتر می‌کند.

۲. رویبوس

رویبوس از آفریقای جنوبی می‌آید. کافئین ندارد و تاننش هم کم است. طعمش کمی شیرین است و بیشتر بچه‌ها دوستش دارند. با کمی شیر هم خوشمزه می‌شود. اگر بچه دوست دارد مثل بزرگ‌ترها «چای» بخورد، رویبوس بهترین انتخاب است.

۳. بادرنجبویه

بادرنجبویه بوی لیمویی ملایمی دارد. در طب سنتی آن را آرام‌بخش می‌دانند. برای بچه رقیق دم کنید و کم بدهید.

۴. زنجبیل

زنجبیل بیشتر برای تهوع خفیف به کار می‌رود، مثل وقتی که بچه در ماشین حالش بد می‌شود. طعمش تند است، پس برای بچه خیلی رقیق دم کنید. اگر بچه ترش می‌کند یا معده‌اش می‌سوزد، زنجبیل ممکن است حالش را بدتر کند.

۵. رازیانه

رازیانه طعم شیرینی دارد و بیشتر برای نفخ به کار می‌رود. ولی برای بچه‌های کوچک باید احتیاط کرد. بعضی مراجع رسمی اروپایی رازیانه را برای بچه‌های زیر ۴ سال توصیه نمی‌کنند. برای کولیک نوزاد هم آن را خودسرانه ندهید.

خلاصهٔ پنج دمنوش

از چه سنی به کودک چای بدهیم؟

طرز تهیهٔ دمنوش برای کودک

• رقیق دم کنید. نصف مقدار همیشگی دمنوش کافی است. زمان دم را هم کوتاه‌تر کنید.
• ولرم بدهید. پوست بچه زود می‌سوزد. قبل از دادن، دمنوش را روی مچ دستتان امتحان کنید.
• کم بدهید. نصف فنجان کافی است. دمنوش جای آب و شیر را نمی‌گیرد.
• شکر نریزید. اگر می‌خواهید شیرین شود، برای بچهٔ بالای یک سال کمی عسل کافی است. به بچهٔ زیر یک سال عسل ندهید؛ برایش خطرناک است.
• دمنوش‌ها را قاطی نکنید. هر بار فقط یکی بدهید تا اگر حساسیتی پیش آمد، بدانید از کدام بوده.

کی باید با پزشک مشورت کنید؟

اگر بچه بیماری مزمن دارد، دارو می‌خورد یا حساسیت غذایی دارد، قبل از دادن هر دمنوشی با پزشک اطفال مشورت کنید. دمنوش جای درمان را نمی‌گیرد. اگر دل‌درد یا بی‌خوابی بچه طول کشید، او را پیش پزشک ببرید.

پرسش‌های متداول

آیا چای سبز برای کودکان خوب است؟

نه. چای سبز هم کافئین دارد. تا دوازده سالگی به‌جایش دمنوش بی‌کافئین بدهید.

بهترین چای برای کودکان چیست؟

بابونه و رویبوس. هر دو بی‌کافئین‌اند و طعم ملایمی دارند. رویبوس برای هر روز مناسب‌تر است و بابونه برای شب.

دمنوش رازیانه برای کودکان خوب است؟

برای بچه‌های بزرگ‌تر، اگر رقیق و کم باشد، اغلب مشکلی ندارد. به بچهٔ زیر ۴ سال و نوزاد بدون نظر پزشک ندهید.

از چه سنی می‌شود به کودک چای داد؟

چای کافئین‌دار از حدود دوازده سالگی، آن هم به اندازه. دمنوش بی‌کافئین از یک سالگی، رقیق و کم.