خبرها میگویند چای جلوی بیماری قلبی و سرطان را میگیرد. این جمله یک چیز مهم را نمیگوید: مقدار.
یک مرور تازه در نشریهی Beverage Plant Research اعداد پراکنده را کنار هم گذاشته. جالبترین بخشش این است که منحنی فایده یک جا صاف میشود. از آن نقطه به بعد، فنجان اضافه سودی اضافه نمیکند.
عددها در یک جدول
| پیامد | بیشترین کاهش خطر در | اندازهی اثر |
|---|---|---|
| مرگومیر به هر علت | ۲ فنجان در روز | ۰.۹۰ |
| مرگ ناشی از بیماری قلبیعروقی | ۱.۵ تا ۳ فنجان در روز | ۰.۸۸ تا ۰.۹۰ |
| مرگ ناشی از سرطان | ۱.۵ فنجان در روز | ۰.۹۲ |
این اعداد مال فراتحلیل Kim و Je است. آن فراتحلیل ۳۸ مجموعهدادهی همگروهی آیندهنگر را با هم بررسی کرده.
اندازهی اثر ۰.۹۰ یعنی خطر حدود ۱۰ درصد کمتر از گروه کممصرف است. این یک عدد نسبی است. هیچ مطالعهای نمیگوید چای بیماری را از کسی دور نگه میدارد.
این فایده از دو مسیر میآید: کاهش کلسترول بد و کاهش فشار خون.
فنجان یعنی چند استکان؟
در این مطالعهها هر فنجان حدود ۲۰۰ تا ۲۵۰ میلیلیتر است. در استکان ایرانی حدود ۱۰۰ تا ۱۵۰ میلیلیتر جا میشود.
پس دو فنجان میشود سه تا چهار استکان در روز. این تبدیل تخمینی است و به اندازهی استکان خودتان بستگی دارد.
بیشتر بهتر نیست
مهمترین یافتهی این مرور همین است که منحنی جایی صاف میشود. برای قلب، فایده تا حدود سه فنجان بالا میرود و بعد میایستد. برای مرگومیر کلی، بهترین عدد دو فنجان است.
یعنی کسی که روزی ده استکان چای میخورد، ده برابر سود نمیبرد. فهرست کامل این فایدهها را در مقالهی خواص چای سبز آوردهایم.
عصارهی چای همان چای نیست
یک عدد در خبرها زیاد تکرار شد: کاهش ۱۴.۵ درصدی TNF-α و ۲۶.۴ درصدی CRP.
آن عدد از ۳۷۹ میلیگرم عصارهی چای سبز در روز درآمده. از چای دمکرده نیامده. خبرها این تفکیک را ننوشتند.
تفاوت جدی است. در آزمایش Minnesota Green Tea Trial، شرکتکنندهها روزی ۶۵۲ میلیگرم کاتچین به شکل مکمل گرفتند. حدود ۵ درصد زنان گروه درمان آنزیم کبدی بالا نشان دادند.
یک فنجان چای سبز (۲.۵ گرم برگ در ۲۵۰ میلیلیتر) ۲۴۰ تا ۳۲۰ میلیگرم کاتچین دارد. عدد نزدیک است، ولی الگوی مصرف فرق دارد. مکمل یکجا وارد بدن میشود. چای را در طول روز کمکم مینوشید.
نویسندههای مرور مینویسند از نوشیدن چای هیچ گزارش سمیت کبدی در انسان ثبت نشده.
یک تناقض که کسی نمینویسد
بیشتر مطالعهها میگویند سه تا چهار فنجان در روز خطر دیابت نوع ۲ را کم میکند.
مطالعههای سلامت زنان و مردان شانگهای برعکس درآمدند. آنها ۵۲٬۳۱۵ نفر را دنبال کردند و به نسبت خطر ۱.۲ رسیدند، یعنی خطر بیشتر.
نویسندههای مرور دلیلش را نمیدانند و همین را صریح مینویسند. ما هم پنهانش نمیکنیم.
چای و مغز
یک فراتحلیل دیگر ۱۸ مطالعه را روی ۵۸٬۹۲۹ نفر بررسی کرده. نسبت شانس اختلال شناختی در کسانی که چای مینوشند ۰.۶۳ بود. بیشترین اثر مال گروه سنی ۵۰ تا ۶۹ سال بود.
جمعبندی
- روزی دو تا سه فنجان نقطهی معقول است.
- بیشتر از آن فایدهی اضافهی روشنی ندارد.
- عصاره و مکمل داستان جدایی دارند و دوزشان بالاست.
- اگر کمخونی دارید، فاصلهی چای با غذا مهمتر از مقدار آن است.
این متن جای توصیهی پزشک را نمیگیرد. برنامهی دارویی و مکمل را با پزشک خودتان تنظیم کنید.
