چای ترش چیست؟ 7 خاصیت و مضرات چای هیبیسکوس برای بدن

امروزه با شنیدن نام چای ترش کم‌تر کسی متعجب می‌شود؛ زیرا با افزایش فروش اینترنتی چای و به‌ خصوص مطالبی که در مورد چای ترش و لاغری منتشر شده؛ سطح اطلاعات عمومی درباره‌ی این نوع از چای بالا رفته است اما موضوع چای ترش هنوز نیازمند بررسی‌های دقیق‌تری است.
در این مقاله بررسی فشرده‌ای داریم در مورد این‌که چای ترش چیست و خواص چای ترش کدام‌ها هستند.

چای ترش چیست؟

چای هیبیسکاس (Hibiscus) یا چای ترش از خشک کردن قسمت های مختلف گیاه هیبیسکاس تولید می شود. این گیاه  بومی شمال آفریقا و جنوب شرقی آسیا است؛ اما در حال حاضر در بسیاری از مناطق گرمسیری و نیمه گرمسیری رشد می کند. این گیاه زیبا که به واسطه ی گلهای درخشان و قرمز تیره ای که دارد در بین بسیاری افراد شناخته شده است از تیره ی گیاه گل ختمی است. چای هیبیسکاس طعمی ترش و شیرین و شبیه کرن بری دارد و هم به صورت گرم و هم سرد برای نوشیدن آماده می شود. مردم در سراسر دنیا از قسمت های مختلف این گیاه به عنوان غذا و دارو استفاده می کنند. اما قسمت کاسبرگ آن به عنوان د منوش و یا چای ترش مورد استفاده قرار می گیرد.

از لحاظ گیاه‌شناسی این چای، نوعی چای گیاهی است که از گیاه «هِبِسکِس تی» (Hibiscus tea) حاصل می‌شود. این گیاه یک نوع «گیاه بامیه» از خانواده‌ی «پنیرکیان» است که خاستگاهش آسیا و آفریقاست. گیاهانِ متعلق به تیره‌ی گیاهیِ پنیرکیان از قرن دوازدهم میلادی به‌طور مرتب توسط انسان‌ها کاشته شده‌اند. این چای به رنگ قرمز تیره است و کافئین ندارد و در فصل گرما به صورت سرد و در فصل سرما به صورت گرم قابل مصرف است.

در وب‌سایت‌های فارسی‌زبان از گیاه چای ترش با نام‌های «رز چینی»، «چای مکه» و یا «کاسبرگ گیاه جامائیکا» نیز یاد می‌شود.

ولی آیا این گیاه برای سلامتی همه مفید است؟ آیا نوشیدن آن به همه پیشنهاد می شود؟ در این مقاله به بررسی این موضوع خواهیم پرداخت:

خواص چای ترش

این نوع چای، خواص پرشماری دارد. در حقیقت، اگر به این چای به عنوان داروی گیاهی نیز بنگریم؛ اشتباه نکرده‌ایم زیرا چای ترش در کاهش کلسترول بد (LDL)، کم کردن فشارخون، کمک به درمان انواع عفونت‌ها شامل سرماخوردگی و گلودرد (به دلیل داشتن خواص ضد باکتری)، کمک به عمل هضم، کاهش خطر ابتلا به بیماری سرطان (به دلیل وجود آنتی‌اکسیدانی به نام اسید پروتوکاتکویک)، برطرف کردن انواع بیماری‌های مرتبط با کبد انسان (از طریق دفع رادیکال‌های آزاد از بدن)، افزایش سوخت و ساز بدن، کاهش وزن، کمک به جذب مواد غذایی و تقویت کردن سیستم ایمنی بدن انسان (به خاطر وجود ویتامین C یا همان اسید اسکوربیک) و به عنوان تب‌بر و لاغر کننده (به دلیل کم کردن میزان جذب قند و نشاسته به بدن) مؤثر است.

از لحاظ تاریخی، چای هیبیسکاس در کشورهای آفریقایی برای کاهش دمای بدن، درمان بیماری های قلبی و گلودرد استفاده شده است. در ایران، چای هیبیسکاس برای درمان فشار خون بالا استفاده می شود و با نام چای ترش شناخته شده است.

مطالعات بیشتر روی این گیاه نشان داده است که درمان فشار خون بالا و همچنین کلسترول بالا از ویژگی های بالقوه این چای است.

این چای، رفع کننده‌ی عطش است و به صورت گرم و سرد مورد استفاده قرار می‌گیرد و حتی برخی آن را به شکل قالب‌های یخیِ کوچک مورد استفاده قرار می‌دهند.

آنتی‌اکسیدان‌های موجود در این چای، سلول‌های سرطانی را دچار فرآیندی به نام «خزان یاخته‌ای» کرده و آن‌ها را به مرور از بین می‌برد. به این امر انتحار سلولی نیز گفته می‌شود که طی آن سلول بیمار و آلوده، برای در امان ماندن سایر سلول‌ها از آلوده شدن، بر اثر وجود آنتی اکسیدان‌ها دست به‌ نوعی انتحار می‌زند!
کاهش دردهای قسمت شکم، کاهش ابتلا به بیماری‌های قلبی، مدر (ادرارآور) بودن، ایجاد تعادل هورمونی (کم‌کننده‌ی دردهایی مانند دردهای دوران عادت ماهانه در بانوان) کمک به بهبود افراد دیابتی (به دلیل وجود ترکیب‌های هیپوگلیسمی و هیپولیپیدمی) و کاهش پرخوری، از دیگر خواص شگفت‌انگیز چای ترش که طبیعتی سرد دارد؛ است.

1) درمان فشار خون بالا با چای ترش

طی یک مطالعه در سال 2010 که در مجله تغذیه منتشر شد اعلام شد که مصرف چای ترش و یا چای هیبیسکاس فشار خون افرادی که خطر افزایش فشار خون داشته اند را کاهش داده و فشار خون آن ها را ملایم کرده است.

شرکت کنندگان در این مطالعه  روزی سه وعده و به مدت 6 هفته چای هیبیسکاس را به عنوان دارو نوشیدند و در پایان مطالعه کسانی که از این نوشیدنی به عنوان دارو مصرف کردند در مقایسه با افرادی که از داروهای رایج استفاده کردند، کاهش شدید فشار خون سیستولیک مشاهده شد. همچنین یک متاآنالیز مطالعات منتشر شده در سال 2015 نشان داد که مصرف چای ترش به طور قابل توجهی فشار خون سیستولیک و دیاستولیک را کاهش می دهد.

2) کاهش کلسترول با چای ترش

در سال 2011 تحقیقاتی منتشر شد که تاثیر مصرف چای سیاه و چای ترش را روی کلسترول مقایسه کرد. در این تحقیقات 90 نفر از افراد مبتلا به فشار خون بالا هر دو روز یکبار به مدت 15 روز چای هیبیسکاس یا چای سیاه را مصرف کردند. پس از 30 روز هیچ یک از گروه ها تغییرات معنی داری در میزان LDL یا “بد” کلسترول خود نداشتند. با این حال، هر دو گروه میزان کلسترول HDL یا کلسترول خوب خود را افزایش دادند.

با این حال، مطالعات دیگر نتایج متفاوتی نشان داد. بررسی که در سال 2013 منتشر شد، نشان داد که مصرف چای هیبیسکاس میزان کلسترول را به میزان قابل توجهی کاهش نمی دهد. اما مطالعات دیگر، از جمله بررسی در سال 2014 تعدادی از آزمایشات بالینی، نشان می دهد که مصرف چای یا عصاره هیبیسکاس باعث افزایش کلسترول خوب و کاهش سطح کلسترول بد و تری گلیسیرید می شود.با اینکه هنوز مطالعات با کیفیت بهتر برای بررسی تأثیر مصرف هیبیسکاس بر سطح کلسترول مورد نیاز است، اما مصرف آن برای کنترل کلسترول توصیه می شود.

3) کاهش وزن با چای ترش

برخی از مطلالعات نشان از آن دارد که مصرف چای ترش یا چای هیبیسکاس بر کاهش وزن تاثیرات مثبتی دارد. طی این مطالعات ثابت شد که مصرف چای ترش باعث کاهش شاخص توده بدنی (BMI)، وزن بدن، چربی بدن و نسبت دور کمر به دور باسن می شود.

لازم است بدانید که اگر میخواهید از چای هیبیسکاس به عنوان داروی لاغری استفاده کنید در نظر داشته باشید که این دمنوش فشار خون شما را پایین می آورد و اگر در رژیم سخت هستید با احتیاط بیشتری از این دمنوش ترش مزه استفاده کنید.

4) چای ترش و تغذیه

چای ترش به طور طبیعی بدون کالری و کافئین است و میتوان آن را به صورت یک نوشیدنی گرم و یا نوشیدنی سرد همراه با شکر یا عسل سرو کرده و برای پذیرایی آماده کرد. از این گیاه نوشیدنی های زیر تهیه می‌شود:

•  red sorrel
• agua de Jamaica
• Lo-Shen
• Sudan tea
• sour tea
• Karkade

5) انواع موجود چای ترش

• کیسه ای
• چای آماده برای نوشیدن
• گلبرگ های رنگین خشک
• عصاره مایع
• پودر بسته بندی شده

6) عوارض جانبی چای ترش

اگر به طور روزانه از دارو برای بیماری خاصی استفاده می کنید برای مصرف چای هیبیسکاس با پزشک خود مشورت کنید.

افراد مبتلا به دیابت یا کسانی که داروهای فشار خون مصرف می کنند باید میزان قند خون و فشار خون خود را هنگام مصرف چای هیبیسکاس بررسی کنند. این نوشیدنی ممکن است میزان قند خون یا فشار خون را کاهش دهد.

زنان باردار و شیرده نباید از چای هیبیسکاس استفاده کنند.

7) خواص چای ترش و دیابت

دیابت یک بیماری مزمن متابولیک است که به علت بالا رفتن قند خون، فشار خون نیز بالا می باشد.

برای بهره گیری از خواص چای ترش بر دیابت بهتر است از داروی طبیعی که از پودر برگ چای ترش تهیه می شود، استفاده شود.

تحقیقات زیادی در باره خواص این چای و دیابت توسط محققین انجام شده که طبق اعلام، چای ترش ( Hibiscus) ممکن است به کنترل قند و در نتیجه درمان دیابت نوع 2 به مبتلایان کمک کند.

محققین به این نتیجه رسیده اند که نوشیدن چای ترش، فشار خون سیستولیک ( فشار خون بالا ) را در بیماران دیابت نوع 2 کاهش می دهد. برای مشاهده تاثیر خواص چای ترش بر دیابت، آزمایشی بر روی 60 نفر از مبتلایان انجام شده، به این ترتیب که به بیماران چای ترش و سیاه داده شد و بعد از یک ماه مشخص شد، افرادی که چای ترش نوشیده اند، دچار کاهش فشار خون و آنهایی که چای سیاه مصرف کرده بودند، فشار خون بالا را تجربه کرده اند.

8) خواص چای ترش برای چربی خون

امروزه به دلیل نوع تغذیه معمولا میزان چربی خون LDL ( چربی بد) در جوامع مختلف بالا می باشد. طبق تحقیقاتی که در مورد   خواص چای ترش برای چربی خون انجام شده است به این نتیجه رسیده اند که مصرف روزانه چای ترش (Hibiscus) به دلیل میزان بالا آنتی اکسیدان در آن به کاهش کلسترول بد کمک خواهد کرد.

محققین برای آشنایی با خواص چای ترش برای چربی خون، تعدادی از بیماران را با مصرف چای سیاه و قرمز مورد آزمایش قرار دادند و بعد از گذشت چند روز به این نتیجه رسیدند که افرادی که چای قرمز مصرف کردند، با کاهش کلسترول بد و افزایش کلسترول خوب مواجه شدند.

9) خواص چای ترش برای پوست و جوش صورت

Hibiscus  یا چای ترش به دلیل دارا بودن اسیدهای ملایم، پوست مرده را از بین برده و با گردش سلولی به پاکسازی پوست و از بین رفتن آکنه ( جوش پوست) کمک می کند. از خواص چای ترش برای  پوست و جوش، دارا بودن آنتی اکسیدان هایی می باشد که ضد پیری پوست است. از بین بردن چین و چروک و مرطوب سازی پوست، از خواص دیگر چای ترش برای پوست می باشد. استفاده از این چای در گرمای تابستان، سبب کاستن از چربی پوست می شود.

10) خواص چای ترش برای کم خونی

چای سیاه به عنوان یک نوشیدنی دلپذیر در فرهنگ ما جای گرفته، بهتر است  چای ترش را که مفید برای فقر آهن و کم خونی می باشد، جایگزین آن نماییم، زیرا آهن موجود در چای ترش بسیار بیشتر از چای سیاه است.

کمبود آهن افراد را مبتلا به کم خونی خواهد کرد. خواص چای ترش برای کم خونی به دلیل آهن فراوان در آن بسیار شگفت انگیز می باشد. چای ترش یک نوشیدنی خوش طعم و با رنگ صورتی روشن می باشد اما کاملا خالص است.

11) تاثیر چای ترش بر استروژن

امروزه چای ترش (Hibiscus) در سراسر جهان طرفداران زیادی دارد و به همین دلیل تحقیقات خوبی در مورد مزایا و مضرات آن صورت می گیرد که یکی از این موارد تاثیر چای ترش بر استروژن می باشد. مطالعات انجام شده در دانشگاه علوم و فناوری گورو جامبشوار در هند به این نتیجه رسیده‌اند که مصرف چای ترش سطح استروژن را کاهش می دهد، یعنی اثر مستقیم بر توانایی تولید مثل می گذارد.

زنان باردار و خانم هایی که در حال برنامه ریزی برای بارداری می باشند، می بایست از نوشیدن چای ترش اجتناب نمایند زیرا تاثیر مستقیم بر وزن جنین دارد.

چای ترش را از کجا بخریم؟

چای ترش خالص اعلا با گلبرگ درشت و بدون کافئین. در چای ترش چای مارکت وزن دلخواهتان را انتخاب کنید.

اگر می‌خواهید همین حالا یک فنجان دم کنید، مقدار، زمان دم و روش تهیه‌ی گرم و سرد را در طرز تهیه چای ترش آورده‌ایم.

مضرات و موارد منع مصرف چای ترش

این چای موارد منع مصرف نیز دارد؛ قبل از خرید چای ترش توجه کنید که افراد دارای فشارخون کم، بانوان باردار و افراد دارای حساسیت، نباید از این چای استفاده کنند.

محصولات مرتبط در فروشگاه چای مارکت

جمع بندی

بیشتر درباره دمنوش‌های بدون کافئین

• نوشیدنی کامبوچا چیست؟
• چای بدون کافئین چیست؟